Van parochieregisters tot de huidige burgerlijke stand :
Het algemene parochiële kader voor België
De oudste bekende Belgische parochieregisters dateren van 1406 voor Brussel, 1504 voor Sint-Denis (arrondissement Bergen), 1507 voor Nijvel, 1515 voor Hoei (arrondissement Namen), 1519 voor Mechelen, 1527 voor Antwerpen en 1540 voor Leuven.
Bijeenkomst van het Concilie van Trente in de Basiliek van Santa Maria Maggiore, Diocesaan Museum van Trente (Italië).
Maar het duurde tot het Concilie van Trente (1545-1563) voordat er algemene regels voor het huwelijk werden opgesteld. Met het decreet Tamesti Ingevoerd op 11 november 1563, moest het huwelijk worden gesloten in aanwezigheid van een priester en twee of drie getuigen, voorafgegaan door de publicatie van bannen en vastgelegd in een huwelijksregister. In die tijd werden de registers in het Latijn geschreven; ze waren eenvoudig, zelfs onvolledig, maar het zou meer dan 50 jaar duren voordat ze bijna universeel werden gebruikt, omdat sommige parochies de trend niet hadden gevolgd.
In de XVIIe eeuw, de Aartshertogen Albert en Isabella van Spanje op zijn beurt het hele burgerlijk recht op de schop met het eeuwigdurende edict van 12 juli 1611. Dit betekende een keerpunt in het beheer van de parochieregisters. Deze tekst bepaalde in het bijzonder dat "de Gens de Loi van de dorpen een duplicaat van de genoemde registers moesten maken en deze naar de Greffes des villes, Bailliages et, Châtellenies moesten sturen".
Aartshertog Albert van Oostenrijk
De Infanta Isabelle-Claire-Eugénie van Oostenrijk
Paus Paulus V in 1614 vult de bepalingen van de Dertigraad aan met de Romeinse rituelen over het bijhouden van begraafregisters.
Paus Paulus V
Charles de LorraineIn 1736 beval de gouverneur-generaal van de Oostenrijkse Nederlanden van 1744 tot 1780 de pastoors om een duplicaat van de registers aan de gemeentelijke autoriteiten of schepenen te geven.
Charles-Alexandre de Lotharingen
Onder het Edict van Maria Theresia van Oostenrijk Vanaf 06 maart 1754, en alleen vanaf die datum, bevatten de records de namen van vaders en moeders, de aanduiding van eerdere huwelijken en de data en plaatsen van begrafenissen.Pas met het edict van 6 augustus 1778 schreven pastoors doop-, trouw- en begraafakten op uniforme wijze uit. Keizerin Maria Theresia eiste dat dit op 1/01/1779 zou worden toegepast en dat de registers in tweevoud (dubbel-Theresiaans) zouden worden bijgehouden.
Maria Theresia van Oostenrijk in 1759
Jozef IIOp 25 september 1784 kondigde zijn zoon een edict af over het burgerlijk huwelijk. Daarmee liberaliseerde hij het burgerlijk recht. Het begin van de burgerlijke staat zoals we die vandaag in België kennen, was geboren.
Jozef II (Heilige Roomse Keizer)
Dit edict werd herroepen door Leopold IIzijn broer, op 12 februari 1790. Dit besluit stemde veel mensen zeer tevreden: zoals een pastoor in zijn parochieregister schreef: "God zij geprezen, want hij heeft veel mensen de moeite gegeven om zichzelf hiervan te overtuigen. We hoeven alleen maar te kijken naar het Heilige Concilie van Trente over het huwelijk".
Portret van Leopold II, circa 1790.
De Oostenrijkse Nederlanden werden in 1795 geannexeerd door de Franse Republiek. Het Franse regime legde een volledige reorganisatie op en maakte op 20 september 1792 een einde aan het gebruik van parochieregisters. De wet van 30 augustus 1798 (13 fructidor jaar IV) verplichtte huwelijken te voltrekken in de provinciestad en alleen op decadale dagen. Het decreet van 26 juli 1800 [7 thermidor jaar VIII] herstelde de scheiding van huwelijken in alle plaatsen.
In het huidige België werden de akten van de burgerlijke stand vanaf 1815 naar het Frans omgezet; vanaf die datum stelden de ambtenaren van de burgerlijke stand de akten op in het Nederlands voor het noordelijke deel van het land (Vlaanderen) en in het Frans voor het zuidelijke deel (Wallonië).
Pas na de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) werden de kantons Eupen en Malmédy een deel van België. De akten werden geschreven in Gotisch Duits, waardoor genealogen een speciale kennis van dit schrift moesten hebben om de archieven te kunnen lezen. Het Koninklijk Besluit van 31 december 1851 legde de formaliteiten vast voor het opstellen van de jaarlijkse alfabetische tabellen in overeenstemming met het besluit van 20 juli 1807 van de republikeinse tijd.
De wet van 10 mei 1865 verplichtte het bijhouden van alfabetische stammentabellen van oude parochieregisters met betrekking tot
25.000.000 akten.
België heeft drie landstalen: Frans, Nederlands en Duits. Voor 1779 werden de parochieregisters in het Latijn geschreven. Geboorte-, huwelijks- en overlijdensregisters zijn getranscribeerd in het Manuel de Paléographie Nord-Pas-de-Calais Flandre et Wallonie,
Geschriften uit de voormalige Oostenrijkse Nederlanden (16e - 20e eeuw) verkrijgbaar in onze winkel voor de prijs van 19 €.
Bronnen :
https://fr.wikipedia.org/wiki/Albert_et_Isabelle
https://fr.wikipedia.org/wiki/Paul_V
https://fr.wikipedia.org/wiki/Statue_de_Charles_de_Lorraine
https://fr.wikipedia.org/wiki/Marie-Th%C3%A9r%C3%A8se_d%27Autriche_(1717-1780)
https://fr.wikipedia.org/wiki/Joseph_II_(empereur_du_Saint-Empire)
https://fr.wikipedia.org/wiki/L%C3%A9opold_II_(empereur_du_Saint-Empire)
